خانه / اخبار سایت های خبری / فرستادن میمون به فضا چه سودی برای کشور دارد؟

فرستادن میمون به فضا چه سودی برای کشور دارد؟

عباس خاراباف*: سال گذشته در آخرین ماه‌های عمر دولت دهم، میمون فضانورد ایرانی با کاوشگر پیشگام به سوی فضا پرتاب شد ‏تا شاید یکی از خبرسازترین اتفاقات فضایی کشور رخ دهد. حرف و حدیث‌ها درباره میمونی که به گفته مسئولان سازمان فضایی به ‏ارتفاع 120 کیلومتری از سطح زمین رفته و سالم بازگشته بود، آنقدر زیاد بود که توجه همه را از اصل ماجرا کمی منحرف کرد. در ‏محافل عمومی گاهی شادی از پرتاب میمون به فضا توسط مهندسان فضایی کشورمان دیده می‌شد و گاهی تمسخر بر اساس ‏شبهه‌ای که آن خال گوشتی معروف در درستی اخبار ایجاد کرده بود. در میان این کش و قوس اما در بین افراد جدی در امر ‏هوا‌فضا و فناوری فضایی این پرسش مطرح بود که پرتاب یک میمون به ارتفاع 120 کیلومتری چه سودی برای مردم و کشور در ‏پی دارد؟

 

شکست در پروژه‌های فضایی معنی ندارد
در زمینه توسعه علوم و فناوری، شکست معنی ندارد و حوادث فضایی عمدتا تجربیات جدیدی هستند که سابقه قبلی از آنها در ‏کشور نبوده و امکان انتقال یا اکتساب آنها از خارج نیز وجود نداشته است. بنابراین حتی اگر تصور کنیم پرتاب میمون فضانورد ‏ایرانی با راکت کاوشی با عدم موفقیت روبرو شده باشد، نباید آن را شکست نامید. به این ترتیب اگر فرض کنیم هدف گذاری ‏سازمان فضایی در پرتاب میمون به فضا درست بوده باشد، انتظار می‌رود این سازمان از بیان تجربیاتی که در راستای عدم موفقیتش ‏در بعضی زمینه‌ها بدست آورده هراسی نداشته باشد.‏

 

این در حالی است که پیش از این در سال 1390 اعلام شده بود که نخستین میمون ایرانی در واپسین روزهای تابستان همان سال ‏با کاوشگر-5 پرتاب خواهد شد. اتفاقی که به ظاهر رخ نداد، اما چند روز بعد خبرگزاری‌ها و رسانه‌های خارجی از پرتاب ناموفق ‏سازمان فضایی ایران برای اعزام نخستین میمون به فضا خبر دادند. البته این اخبار بعدها توسط سرپرست وقت سازمان فضایی ‏تکذیب شد.‏

 

پس از این اتفاقات و با اعلام خبر پرتاب کاوشگر پیشگام و تصاویر منتشر شده از آن میمون خالدار، بعضی از رسانه‌های خارجی ‏حدس زدند که تصویر میمون خالدار مربوط به پرتاب ناموفق تابستان سال 1390 باشد.‏

 

نکته جذاب این ماجراها این است که سازمان فضایی هرگز نخواست یا نتوانست برای مردم استدلال کند حتی اگر عدم موفقیتی هم ‏در کار بوده، که نیست، شکست محسوب نمی‌شود. همین رفتار سازمان فضایی در تصمیم‌گیری‌های عجولانه بعد از اخبار و شایعات ‏این ابهام را تقویت کرد که پرتاب میمون به فضا در آخرین ماه‌های دولت دهم، اهداف تبلیغات سیاسی را دنبال می‌کند و نه توسعه ‏فناوری فضایی!‏

 

اصل ماجرا فراموش نشود
پرتاب موجود زنده به فضا و تمام تلاش‌هایی که در راستای آن انجام می‌شود، از طرف سازمان فضایی ایران به عنوان نخستین گام‌ها ‏برای تحقق بخشیدن به پرتاب نخستین فضانورد ایرانی توسط فناوری ایرانی به فضا در سال‌های نه چندان دور آتی اعلام شده است. ‏در این صورت اصل ماجرا این نیست که میمون به فضا پرتاب شد یا نه؟ سالم برگشت یا نه؟ با سوخت جامد پرتاب شد یا با سوخت ‏مایع؟ بعد از میمون خرگوش پرتاب می‌شود یا گربه؟؛ اصل ماجرا این است که آیا انجام پروژه‌های فضایی سرنشین‌دار و صرف ‏بودجه‌های کلان در این زمینه به صلاح کشور و مردم است یا نه؟ کارشناسان و منتقدان بسیاری وجود دارند که این برنامه سازمان ‏فضایی را مورد انتقاد قرار داده و اعتقاد دارند چنین پروژه‌هایی به جز صرف هزینه‌های کلان در این شرایط نامساعد اقتصادی، ‏سودی برای مردم و کشور ندارد. ‏

 

پرتاب میمون، آری یا نه؟
بعضی از کارشناسان معتقدند اگر واقعا قصد تبدیل شدن به کشوری با توان فرستادن انسان به فضا را داریم، مشخصا برای پرتاب ‏انسان به فضا به تجربیاتی نیاز داریم که حدود نیم‌قرن پیش توسط کشورهای قدرتمند فضایی به دست آمده است. روشن است که ‏تمامی تجربیات حاصل از پرتاب حیوانات به فضا به راحتی از طریق منابع علمی در دسترس است. با این حال در صورتی که روابط ‏بین‌المللی روند مثبتی را در پیش بگیرند، حتی به راحتی می‌توان از کشورهای دیگر خواست تا جزییات بیشتری از تجربیات خود را ‏حتی در زمینه پرتاب انسان به فضا، به صورت قانونی در اختیار کشورمان قرار دهند. ‏

 

در حالی که مسئولان سازمان فضایی انگیزه اصلی پرتاب موجودات زنده به فضا توسط راکت‌های کاوش بومی را رشد و توسعه علوم ‏مرتبط با فضا به‌ویژه علوم زیستی فضایی اعلام می‌کنند، باید دید که آیا توسعه علوم زیستی فضایی تنها با پرتاب کرم، لاک‌پشت، ‏میمون، گربه و خرگوش امکان پذیر است یا سازمان فضایی تنها می‌خواهد همانند آمریکا و شوروی در زمان جنگ سرد جلو بودن ‏خود را در مسابقه‌ای که خود ایجاد کرده نشان دهد. ‏

 

کدام روش بهتر است؟
در توسعه فناوری‌های فضایی، کشورهای پیشرفته دنیا پس از شوروی و آمریکا دو روش را در پیش گرفتند. از طرفی کشوری مثل ‏چین با صرف هزینه‌های بالا برای طی کردن مراحل زیرساختی پرتاب انسان به فضا و راه‌اندازی ایستگاه فضایی که بسیار هزینه‌بر ‏بوده امروز خود را به سطح آمریکا و روسیه رسانده است. از طرف دیگر مدل اروپایی و توسعه کاربردهای مداری ابتدا در سازمان ‏فضایی اروپا آغاز شد و هند و برزیل هم همین روش را طی کردند تا اکنون تبدیل به کشورهایی شده‌اند که دانش پرتاب ماهواره‌ای ‏خود را صادر می‌کنند (برای کشور‌های دیگر از جمله ایران ماهواره در مدار قرار می‌دهند.) این روش توسعه در حال حاضر منجر به ‏تشکیل سازمان فضایی اروپا شده که هر چند خودش هنوز حتی یک انسان هم به فضا نفرستاده، اما ماهواره‌هایش در مدار ‏سیاره‌های منظومه شمسی درحال کاوش‌های بنیادی عصر فضا هستند. این روش دوم هم البته نیاز به صرف هزینه‌های بالایی دارد ‏اما دیگر مثل قرار دادن همه تخم‌مرغ‌ها در یک سبد نیست. ‏

 

به نظر باید بیشتر بررسی شود تا ببینیم کدام یک از کارها به صلاح کشور است، فرستادن انسان به فضا یا در دست گرفتن بازار ‏پرتاب ماهواره‌های تجاری و راهبردی (حداقل برای کشورهای منطقه)؟ آیا کشورهای پیشرفته اروپایی که در پرتاب ماهواره‌های ‏تجاری و راهبردی پیشقدم هستند، نمی‌توانستند انسان به فضا پرتاب کنند و چرا در این راه گامی بر‌نداشته‌اند؟ روشن است سایر ‏کشورهای قدرتمند و پیشرفته بدون پرتاب انسان به فضا در بسیاری از زمینه‌ها پیشرفت قابل توجهی داشته‌اند و نباید پیشرفت در ‏سایر زمینه‌های علم و فناوری را وابسته به این موضوع دانست. اما باز هم مهم‌ترین رقیب برنامه فضایی ایران کشورهای پیشرفته ‏نیستند. ‏

 

رویگردانی از پروژه‌های سرنشین‌دار
منتقدین به برنامه ارسال انسان به فضا معتقدند رواج رویکرد اقتصادی به فضا موجب رویگردانی کشورها از پیگیری برنامه‌های ‏سرنشین‌دار و تمایل به دیگر پروژه‌های فضایی شده است. اینها همه در حالی است که کشورمان به شدت به ماهواره‌های مخابراتی ‏برای پوشش تلویزیونی، ارتباطات تلفن ثابت و موبایل، اینترنت و… نیاز پیدا کرده است. علاوه بر این محصول نهایی به دست آمده در ‏پروژه‌های دیگر فضایی را می‌توان در گستره وسیعی از کاربردها که مواردی چون کشاورزی، راه و شهرسازی، اکتشاف معادن، ‏کنترل منابع، هواشناسی، پیش‌بینی و کنترل حوادث طبیعی را نیز شامل می‌شود، استفاده کرد. بدین ترتیب بسیاری کارشناسان ‏پیگیری برنامه ارسال انسان به فضا را بنا به دلایل ذکر شده سیاسی دانسته و پیگیری پروژه‌ای را که طبق برآورد برخی دانشگاه‌های ‏کشور به 14 سال زمان و 14 میلیارد دلار بودجه نیاز دارد به صلاح کشور نمی‌دانند.‏

 

*کارشناس مهندسی هوافضا

 

5353

 

پایگاه جامع علوم اطلاعات،منبع خبر:خبرآنلاین-دانش

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

کد امنیتی را وارد نمایید: * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

theme